ระบบการจัดการข้อมูลสารเคมี ChemTrack จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
รายการหลัก
หน้าแรก
เกี่ยวกับเรา
โปรแกรม
สมัครใช้งาน
อบรม
คำถามพบบ่อย
การแลกเปลี่ยนสาร
รายการทั่วไป
บทความ
ดาวน์โหลดเอกสาร
จำนวนรายการสารเคมี
บริการข้อมูล
ข่าวประชาสัมพันธ์
ติดต่อเรา
เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง
ชุดความรู้ 1.7 ลักษณะห้องปฏิบัติการ

            การจัดการสารเคมีในห้องปฏิบัติการนั้น นอกจากการเก็บสารเคมีให้เหมาะสมกับสมบัติและการเกิดปฏิกิริยาของสารแล้ว สภาพแวดล้อมในห้องปฏิบัติการก็เป็นสิ่งสำคัญ เพราะถ้าไม่มีระบบเตือนภัยที่พร้อม ไม่มีระบบระบายอากาศที่ดี รวมทั้งชั้นวางสารเคมีลื่นจนทำให้ขวดสารเคมีไถลและสารเคมีเกิดการรั่วไหล ถึงจะจัดเก็บสารเคมีได้รอบคอบและถูกวิธีขนาดไหน ก็ย่อมทำให้เกิดอันตรายแก่ผู้ปฏิบัติงานได้ ดังนั้นเราจึงไม่ควรคำนึงถึงการเก็บสารเคมีตามสมบัติเพียงอย่างเดียว ความเหมาะสมของห้องปฏิบัติการที่มีการใช้หรือเก็บสารเคมีก็สำคัญเช่นกัน

             “ที่ตั้งและภายในห้องปฏิบัติการควรเป็นยังไง?”

             ที่ตั้งของห้องปฏิบัติการหรือห้องเก็บสารเคมีส่วนกลางโดยทั่วไป 1,2 ควรอยู่ในบริเวณที่แสงแดดส่องไม่ถึงโดยตรงและอากาศไม่ร้อนเกินไป มีประตูมิดชิด การจัดวางสารเคมีต้องเป็นระเบียบและเหมาะสมตามที่ได้ชี้แจงในตอนที่แล้ว เพื่อสะดวกต่อการหยิบใช้และป้องกันอุบัติเหตุระหว่างการทำปฏิบัติการ การเก็บอุปกรณ์เครื่องแก้วควรแยกจากสารเคมี เพราะสารเคมีบางตัวสามารถทำลายเนื้อของแก้วและก่อให้เกิดความเสียหายต่อประสิทธิภาพของเครื่องแก้วได้

             ตู้และชั้นเก็บสารเคมีแต่ละประเภทจะต้องมีคุณภาพ สามารถป้องกันการลื่นไหลของสารเคมี ต้องติดตั้งและประกอบอย่างหนาแน่นและอยู่ชิดผนัง มีลักษณะและสมบัติที่ทนทานต่อการเผาไหม้ ทนต่อการทำปฏิกิริยาและทนต่อการกัดกร่อน ตามแต่ชนิดสารเคมีที่จัดเก็บ รวมทั้งต้องมีการรักษาความสะอาดสถานที่เก็บอยู่สม่ำเสมอ
 อ่างสำหรับล้างมือหรือล้างอุปกรณ์ควรมีอยู่ในห้องปฏิบัติการเพื่อความสะดวก โดยอาจอยู่ที่มุมใดมุมหนึ่งของห้อง รวมทั้งน้ำพุล้างตาหรือฝักบัวควรอยู่ใกล้กับพื้นที่ทำงาน

            ควรมีการระบายอากาศที่ดี อุปกรณ์ที่ระบายอากาศ หรือดูดไอของตู้ควัน ต้องมีเครื่องป้องกันกรองไออีกชั้น เพื่อป้องกันการทำลายสภาวะแวดล้อมและสิ่งมีชีวิตภายนอก และไม่ควรเก็บสารเคมีไว้ในตู้ดูดควัน เพราะทำให้ขัดขวางการไหล ของกระแสอากาศภายในตู้ โดยไม่จำเป็น

            “นอกจากอุปกรณ์ lab อย่างที่บอกมาแล้ว ในห้องจะต้องเก็บอะไรนอกจากนี้อีกมั๊ย?”

            แต่ละห้องปฏิบัติการต้องมีรายการสารเคมีที่มีข้อมูลครบถ้วนและปรับปรุงให้ทันสมัย  และจัดแฟ้มรวบรวมเอกสารข้อมูลความปลอดภัยสารเคมี (Safety Data Sheet, SDS) ของสารเคมีแต่ละรายการ เพื่อใช้อ้างอิงได้อย่างรวดเร็วในกรณีฉุกเฉิน รวมทั้งต้องมีอุปกรณ์ดับเพลิง อุปกรณ์ป้องกันความปลอดภัยและเครื่องปฐมพยาบาลอยู่ใกล้บริเวณห้องปฏิบัติการ

ตัวอย่างการจัดห้องปฏิบัติการ 3

            อย่างไรก็ดี การจัดเก็บสารเคมีและการจัดห้องปฏิบัติการนั้นเป็นเพียงส่วนหนึ่งในการป้องกันอุบัติภัยที่เกิดขึ้นจากการทำงานกับสารเคมี ซึ่งนอกจากการจัดเก็บสารเคมีและการจัดห้องปฏิบัติการที่เหมาะสมแล้ว สิ่งสำคัญที่สุดที่จะทำให้การทำงานในห้องปฏิบัติการมีความปลอดภัยก็คือ ความระมัดระวังและตระหนักถึงอันตรายจากสารเคมีของผู้ปฏิบัติงาน  นั่นเอง 

แหล่งอ้างอิง
1 Moody International Certification http://www.moodythai.com/new/article/iso14001/14001_chemical%20store.htm
2 ไทยแฟคเตอรี่ดอทคอม: องค์กรพัฒนาคุณภาพไทย http://www.thaifactory.com/Operate/CautionChemicals.htm
3 หจก.อนุสรณ์โปรดักส์  http://www.anusornproducts.com
 

 ผู้เขียน ศศิธร สรรพ่อค้า 
 หน่วยงาน ศูนย์ความเป็นเลิศแห่งชาติด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมและของเสียอันตราย
 วันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2551
 
เข้าสู่การใช้โปรแกรม
เข้าสู่ระบบ เข้าสู่ระบบ
ค้นหาภายในเว็บไซต์
อัพเดตล่าสุด
© 2014 ระบบการจัดการข้อมูลสารเคมี ChemTrack จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.