Pet Care ดูแลสัตว์เลี้ยง เรื่องของตู้ปลา ตอนที่ 1: ชนิดของยาและสารเคมีในการเลี้ยงปลาสวยงาม

Pet Care ดูแลสัตว์เลี้ยง เรื่องของตู้ปลา ตอนที่ 1: ชนิดของยาและสารเคมีในการเลี้ยงปลาสวยงาม

ในปัจจุบัน “ปลา” เป็นสัตว์เลี้ยงที่ได้รับความนิยมมากขึ้น เนื่องจากใช้พื้นที่และระยะเวลาในการดูแลไม่มาก แต่หลายคนก็วิตกว่า เมื่อเราสังเกตุเห็นว่าปลาเริ่มแสดงอาการป่วย เราจะมีวิธีการปฐมพยาบาลและการดูแลเบื้องต้นอย่างไร โดยเฉพาะความรู้ พื้นฐานเรื่องยาและสารเคมีที่ใช้ในสัตว์น้ำ วันนี้ผมมีข้อมูลดีๆ จากรศ.สพ.ญ.ดร.อรัญญา พลพรพิสิฐ จากศูนย์วิจัยโรคสัตว์น้ำคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ

ยาและสารเคมีที่มีการใช้ในการเลี้ยงปลาตู้สวยงามนั้นมีจำนวนมากที่วางขายกันอยู่ตามร้านขายอุปกรณ์เลี้ยงปลา ซึ่งเราสามารถแบ่งกลุ่มยาและสารเคมีที่ใช้ได้เป็น 5 กลุ่มดังนี้

1.ยาหรือสารเคมีที่มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรียในน้ำ
ตัวอย่างสารในกลุ่มนี้ ได้แก่ อะคริฟลาวินโซลูชั่นหรือยาเหลือง โพแทสเซียมเปอร์มังกาเนตหรือด่างทับทิม ไอโอดีนโซลูชั่น ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ เมทธิลีนบลู เป็นต้น

สารเคมีกลุ่มนี้เป็นที่นิยมใช้อย่างกว้างขวาง มีความปลอดภัยสูง ราคาถูก ใช้ในการลดปริมาณหรือฆ่าเชื้อแบคทีเรียในน้ำที่ใช้ในการเลี้ยงปลา การฆ่าเชื้อที่ปนเปื้อนมากับอาหารมีชีวิตสำหรับ ปลากินเนื้อ การฆ่าเชื้ออุปกรณ์ พรรณไม้น้ำ วัสดุและสิ่งตกแต่ง ตู้ปลา การตกค้างของสารเคมีในกลุ่มนี้เมื่อใช้โดยวิธีการจุ่มในการฆ่าเชื้ออุปกรณ์ต่างๆ ไม่มีอันตรายต่อปลา

ก่อนที่จะนำอาหารมีชีวิตหรือวัสดุต่างๆใส่ลงในตู้ปลา ควรมีการฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่อาจเป็นสาเหตุการเกิดโรคและติดมากับอาหารมีชีวิตหรือวัสดุ อาจนำมาใช้ในกรณีที่นำน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติมาใช้ในการเลี้ยงปลา เนื่องจากน้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติส่วนใหญ่มีแบคทีเรียปนเปื้อนอยู่ แต่ไม่จำเป็นต้องใช้สารเคมีในกลุ่มนี้ในกรณีที่นำน้ำประปามาใช้ในการเลี้ยงปลา ยกเว้นเมื่อไม่มีการเปลี่ยนถ่ายน้ำเป็นเวลานาน มีของเสียในตู้ปลามาก และไม่สามารถเปลี่ยนถ่ายน้ำได้เป็นเวลานาน

2.สารเคมีที่มีฤทธิ์ฆ่าปรสิตภายนอก
ตัวอย่างสารในกลุ่มนี้ได้แก่ ฟอร์มัลดีไฮด์หรือฟอร์มาลิน  โซเดียมคลอไรด์หรือเกลือแกง ออร์กาโนฟอสเฟต คอปเปอร์ซัลเฟต โพแทสเซียมเปอร์มังกาเนตหรือด่างทับทิม

3.สารเคมีที่มีฤทธิ์ฆ่าปรสิตภายใน
สารในกลุ่มนี้เป็นกลุ่มยาถ่ายพยาธิภายใน ได้แก่ เมทโทร นิดาโซล พราซิควอนเทล  มีเบนดาโซล เฟนเบนดาโซล ลีวาไมโซล

4.ยาปฏิชีวนะและยาที่มีฤทธ์ฆ่าหรือยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียในร่างกายปลา

ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ได้แก่ กลุ่มกานามัยซิน  คลอแรมเฟนิคอล เจนต้ามัยซิน ซัลฟาไตรเมโทพริม เซฟฟาเลกซิน นีโอมัยซิน ไนโตรฟูราโซน เพนนิซิลลิน ฟลอเฟนนิคอล ฟูราโซลิโดน สเตรปโตมัยซิน ออกซีเตตร้าซัยคลิน อะมอกซีซิลลิน อะมิกาซิน อิริโทรมัยซิน  แอมพิซิลิน เอนโรฟล๊อกซาซิน นอร์ฟล๊อกซาซิน เป็นต้น

5.สารเคมีที่ใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่นๆ
ตัวอย่างสารเคมีในกลุ่มนี้ได้แก่โซเดียมไธโอซัลเฟตใช้เพื่อกำจัดคลอรีนในน้ำ คลอรีนใช้เพื่อฆ่าเชื้อบ่อเลี้ยงและอุปกรณ์ติดเชื้อ ใบหูกวางใช้เป็นสมุนไพรในการรักษาแผลที่ผิวหนังปลากัด โปรไบโอติคใช้เพื่อกระต้นการเจริญเติบโตและเสริมสร้างภูมิคุ้มกันในสัตว์น้ำ เป็นต้น

จะเห็นว่าสารเคมีหรือยาที่ใช้กันมีจำนวนมาก ซึ่งมีฤทธิ์และข้อบ่งใช้ที่แตกต่างกัน แต่ที่สำคัญก่อนจะใช้ยาอะไรก็ตาม ควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนใช้ เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงที่สุด และส่งผลกระทบต่อ สัตว์เลี้ยง คน และสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด

อ่านต่อได้ที่ : http://www.ryt9.com/s/nnd/2746146